ئەقىدە

ئىمام ئەبۇ جەئفەر تەھاۋى (ئاللاھ ئۇنىڭغا رەھمەت قىلسۇن!)

ناھايىتى شەپقەتلىك ۋە مېھرىبان ئاللاھنىڭ ئىسمى بىلەن باشلايمەن

بىز پەقەت ئاللاھتىنلا ياردەم تىلەيمىز

   (ھەنەفىي مەزھىپىدىكى) مىسىرلىق ئەللامە ئىمام ئەبۇ جەئفەر تەھاۋى (ئاللاھ ئۇنىڭغا رەھمەت قىلسۇن!) مۇنداق دەيدۇ:
بۇ كىتاپچە ئىسلام ئۈممىتىنىڭ فىقھىشۇناسلىرىدىن  (يەنى ئىسلام قانۇنشۇناسلىرىدىن) ئەبۇ ھەنىفە نۇئمان ئىبنى سابىت كۇفى، ئەبۇ يۇسۇف ياقۇب ئىبنى ئىبراھىم ئەنسارى ۋە ئەبۇ ئابدۇللاھ مۇھەممەد ئىبنۇل ھەسەن شەيبانىلەرنىڭ (ئاللاھ ئۇلاردىن رازى بولسۇن!) مەزھىپى بويىچە ئەھلى سۈننە ۋەلجامائەنىڭ ئەقىدىسىنى، ئۇلار ئېتىقاد قىلىدىغان ۋە ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھقا ئىمان كەلتۈرىدىغان دىننىڭ ئاساسلىرىنى (يەنى بۇ يەردە دىننىڭ ئاساسلىرىدىن ئېتىقاد مەسلىلىرى كۆزدە تۇتۇلىدۇ. ــ ت) بايان قىلىدۇ.
   ئاللاھنىڭ مۇۋەپپەق قىلىشى بىلەن ئاللاھنى بىر دەپ قاراش ھەققىدە  (قەلىبلىرىمىزدە) تەستىقلاپ تۇرۇپ مۇنداق دەيمىز:
1. ئاللاھ بىردۇر ۋە ئۇنىڭ شېرىكى يوقتۇر.
2. ئاللاھقا ئوخشاش ھېچقانداق شەيئى يوقتۇر.
3. ئاللاھنى ئاجىز قالدۇرالايدىغان ھېچقانداق شەيئى يوقتۇر.
4. ئاللاھتىن باشقا ھېچ مەبۇد (بەرھەق) يوقتۇر.

داۋامى بار..............

5. ئاللاھنىڭ ئىپتىداسى (باشلىنىشى) يوق ئەزەلىدۇر، ئىنتىھاسى (ئاخىرلىشىشى) يوق ئەبەدىدۇر.
6. ئاللاھ يوقالمايدۇ ۋە ھالاك بولمايدۇ.
7. پەقەت ئاللاھنىڭ خالىغىنى بولىدۇ.
8. خىياللار ۋە چۈشەنچىلەر ئاللاھنى (يەنى ئاللاھنىڭ ماھىيىتى، سىرى ۋە سۈپەتلىرىنى ئاللاھ بىلدۇرمەستىن) بىلىپ يىتەلمەيدۇ.
9. ئاللاھ ئىنسانلارغا ئوخشىمايدۇ.
10.  ئاللاھ ھاياتتۇر؛ ئۇ  (ھەرگىز) ئۆلمەيدۇ. ئاللاھ ھەممىنى ئىدارە قىلىپ تۇرغۇچىدۇر؛ ئۇ (شەكسىز) ئوخلىمايدۇ.
11. ئاللاھ (ھېچكىمگە) ئىھتىياجى چۈشمەستىن (ھەممىنى) ياراتقۇچىدۇر، جاپا-مۇشەققەتسىز (ھەممىگە) رىزىق بەرگۈچىدۇر.
12. ئاللاھ (ھېچكىمدىن) قورقماستىن (تىرىكلەرنى) ئۆلتۈرگۈچىدۇر، (ئۆلۈكلەرنى) مۇشەققەتسىز  تېرىلدۇرگۈچىدۇر.
13. ئاللاھ مەخلۇقاتلارنى يارىتىشتىن ئىلگىرى ئۆزىنىڭ سۈپەتلىرى بىلەن (باشلىنىشى يوق) ئەزەلى ھالەتتە ھەمىشە سۈپەتلىنىپ كەلگەندۇر، ئۇلارنىڭ بارلىققا كىلىشىدىن ئىلگىرى ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرىدىن بولمىغان بىرەر ئىش ئۇلارنىڭ بارلىققا كىلىش سەۋەبى بىلەن ئاللاھتا كۆپىيىپ قالمايدۇ. ئاللاھ ئۆزىنىڭ سۈپەتلىرى بىلەن ئەزەلى بولغىنىدەك، ئاشۇ سۈپەتلەر بىلەن ھەمىشە ئەبەدى ھالەتتە بولىۋىرىدۇ.
14. ئاللاھ مەخلۇقاتلارنى ياراتقاندىن كېيىنلا ‹‹ياراتقۇچى›› ئىسمىغا ۋە ئۇلارنى يوقلۇقتىن پەيدا قىلغاندىن كېيىنلا ‹‹(يوقلۇقتىن) پەيدا قىلغۇچى›› ئىسمىغا ئېرىشكىنى يوق. (يەنى ئۇلارنى يارىتىش ۋە يوقلۇقتىن پەيدا قىلىشتىن ئېلگىرىلا بۇ ئىسىملار ئاللاھتا بار ئىدى. چۈنكى ئاللاھنىڭ بارلىق ئىسىم سۈپەتلىرى ئەزەلى ۋە ئەبەدىدۇر).
15. ئاللاھ ھېچقانداق بەندە بولمىغان ھالەتتىمۇ پەرۋەردىگارلىق سۈپىتىگە ۋە ھېچبىر مەخلۇقات (يارىتىلغۇچى) بولمىغان شارائىتتىمۇ ياراتقۇچىلىق سۈپىتىگە ئىگىدۇر.
16. ئاللاھ  ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرگەندىن كېيىن ‹‹ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرگۈچى›› دېگەن بۇ ئىسىمغا ئۇلارنى تىرىلدۈرۈشتىن ئېلگىرىلا لايىق بولغىندەك،  ‹‹ياراتقۇچى›› دېگەن ئىسىمغىمۇ ئۇلارنى يارىتىشتىن ئېلگىرىلا لايىق بولغان.
17. ئاللاھ ھەقىقەتەن ھەممە نەرسىگە قادىردۇر، ھەممە نەرسە ئاللاھقا مۇھتاجتۇر، ھەممە ئىش ئاللاھقا ئاساندۇر، ئاللاھ ھېچقانداق نەرسىگە ھاجەت بولمايدۇ. ‹‹ھېچ شەيئى ئاللاھقا ئوخشاش ئەمەستۇر، ئاللاھ ھەممىنى ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، ھەممىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر››.(شۇرا سۈرىسى 11-ئايەتنىڭ بىر قىسمى).

داۋامى بار........

18. ئاللاھ مەخلۇقاتلارنى (ئۇلارنىڭ بارلىق ئەھۋاللىرى ۋە سۆز ھەركەتلىرىنى) بىلىپ تۇرۇپ ياراتقان.
19. ئاللاھ ئۇلارغا تەقدىرلەرنى بەلگىلىگەن.
20. ئاللاھ ئۇلارغا (ھالاك بولىدىغان) مۇئەييەن ۋاقىتلارنى بىكىتكەن.
21. ئاللاھ ئۇلارنى يارىتىشتىن ئىلگىرى ھېچ نەرسە ئۇنىڭغا مەخپى ئەمەس بولۇپ، ئۇ ئۇلارنىڭ نېمىلەرنى قىلىدىغانلىقىنى ئۇلارنى يارىتىشتىن ئىلگىرىلا بىلگەن.
22. ئاللاھ ئۇلارنى ئۆزىگە ئىتائەت قىلىشقا بۇيرۇپ، ئۆزىگە ئاسىيلىق قىلىشتىن تۇسقان.
23. ھەممە ئىش ئاللاھنىڭ تەقدىرى ۋە ئىرادىسى بىلەن بولىدۇ. ئاللاھنىڭ خالىغىنى بولىدۇ. بەندىلەرنىڭ خالىغىنى پەقەت ئاللاھنىڭ خالىغىنى ئىچىدىلا بولىدۇ، ئاللاھ ئۇلارغا خالىغان نەرسە بولىدۇ ۋە خالىمىغىنى بولمايدۇ.
24. ئاللاھ پەزلى مەرھەمىتى بىلەن خالىغان ئادەمنى ھىدايەت قىلىپ، ئۇنى (گۇناھ مەئسىيەت، خاتالىقلاردىن) ساقلايدۇ، (بالايى ئاپەتلەردىن) قوغدايدۇ. خالىغان ئادەمنى (ئۆزىگە ئىتائەت قىلىش ۋە ياخشىلىقلارنى قىلىشقا يۈزلەنمەي يۈز ئۆرۈگەنلىكى ئۈچۈن جازالاش يۈزىسىدىن) ئادىللىقى بىلەن ئازدۇرۇپ، ئۇنىڭدىن ياردىمىنى تەرك ئىتىدۇ، بالالارغا گىرىپتار قىلىدۇ.
25. بەندىلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ پەزلى مەرھەمىتى ۋە ئادىللىقى ئارىسىدا ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ئىچىدە بولىدۇ.
26. ئاللاھ قارشى تۇرغۇچىلىرى ۋە ئوخشاشلىرى بولۇشتىن ئۈستۈندۇر (پاكتۇر).
27. ئاللاھنىڭ ھۆكمىنى ھېچكىم دەپئى قىلالمايدۇ، ئاللاھنىڭ ھۆكمىگە ھېچ كىشى قارشى تۇرالمايدۇ. ئاللاھنىڭ ئەمرىگە ھېچقانداق كىشى غالىب كىلەلمەيدۇ.
28. بىز يوقىرىقىلارنىڭ ھەممىسىگە ئىشەندۇق، ھەممە (نەرسىنىڭ) ئاللاھ تەرىپىدىن ئىكەنلىكىنى (يەنى ئاللاھنىڭ تەقدىرى بىلەن بولىدىغانلىقىنى) تەستىقلىدۇق.

داۋامى بار.......

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكىگە ئىمان ئېيتىش

29. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئاللاھنىڭ تاللانغان بەندىسى ۋە پەيغەمبىرىدۇر، رازى بولغان رەسۇلى(ئەلچىسى)دۇر.
30. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەيغەمبەرلەرنىڭ ئاخىرقىسىدۇر، تەقۋادارلارنىڭ يېتەكچىسىدۇر، پەيغەمبەرلەرنىڭ سەردارىدۇر، ئالەملەرنىڭ پەرۋەردىگارى ئاللاھنىڭ ياخشى كۆرىدىغان كىشىسىدۇر.
31. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامدىن كېيىن پەيغەمبەرلىك داۋالىرىنىڭ ھەممىسى ئازغۇنلۇقتۇر ۋە ھاۋايى-ھەۋەستۇر (يەنى يالغان داۋالاردۇر).
32. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام بارلىق جىنلارغا، ھەممە ئىنسانلارغا ھەق، ھىدايەت، نۇر ۋە يورۇقلۇق (يەنى ئىسلام دىنى) بىلەن (پەيغەمبەر قىلىپ) ئەۋەتىلگەندۇر.   

داۋامى بار.....

قۇرئان كەرىمگە ئىمان ئېيتىش

33. قۇرئان ئاللاھنىڭ كالامى(سۆزى) بولۇپ، كەيپىيىتى (بىزگە) بىلىنمەيدىغان ھالەتتە ئۇنىڭدىن سادىر بولغان، پەيغەمبىرىگە ۋەھىي قىلىپ نازىل قىلغان، مۆمىنلەر (نازىل قىلىنغان) ۋەھىيدە پەيغەمبىرىنى تەستىقلىغان ۋە قۇرئاننىڭ ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ كالامى ئىكەنلىكىگە، ئىنسانلارنىڭ سۆزىگە ئوخشاش مەخلۇق ئەمەسلىكىگە ھەقىقىي ئىشەنگەن. قۇرئاننى ئاڭلاپ، ئۇنى ئىنساننىڭ سۆزىكەن دېگۈچى ھەقىقەتەن كاپىر بولىدۇ، ئاللاھ ئۇنى سۆكىدۇ، ئەيىبلەيدۇ ۋە ئۇنىڭغا سەقەر (يەنى دوزاخ) بىلەن تەھدىد سالىدۇ. بۇ ھەقتە ئاللاھ مۇنداق دەيدۇ: ‹‹ئۇنى مەن سەقەرگە (يەنى دوزاخقا) سالىمەن››.(مۇددەسسىر سۈرىسى 26-ئايەت). ئاللاھ ‹‹بۇ پەقەت ئىنسان سۆزىدۇر››(مۇددەسسىر سۈرىسى 25-ئايەت) دېگۈچىلەرگە سەقەر (يەنى دوزاخ) بىلەن تەھدىد سالغاندىن كېيىن، بىز ھەقىقەتەن قۇرئاننىڭ ئىنسانلارنى ياراتقۇچى ئاللاھنىڭ سۆزى ئىكەنلىكىنى ۋە ئىنسانلارنىڭ سۆزىگە ئوخشىمايدىغانلىقىنى بىلدۇق ۋە تەستىقلىدۇق.

ئاللاھنى ئىنسانلارنىڭ سۈپەتلىرىدىن بىرەرسى بىلەن سۈپەتلەش ھەققىدە

34. ئاللاھنى ئىنسانلارنىڭ سۈپەتلىرىدىن بىرەرسى بىلەن سۈپەتلىگۈچى ھەقىقەتەن كاپىر بولىدۇ. (چۈنكى ھېچ شەيئى ئاللاھقا ئوخشاش ئەمەستۇر). بۇلارنى (ئەقىل كۆزى بىلەن) كۆركۈچى ئىبرەت ئالىدۇ، كاپىرلارنىڭ سۆزىنىڭ ئوخشىشىنى قىلىشتىن چەكلىنىدۇ ۋە ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرى بىلەن بىللە ئىنسانلارغا ئوخشاش ئەمەسلىكىنى بىلىپ يىتىدۇ.

داۋامى بار .

ئاللاھنى كۆرۈش ھەقتۇر  

35. پەرۋەردىگارىمىز ئاللاھنىڭ كىتابىدا ‹‹بۇ كۈندە، (سائادەتمەنلەرنىڭ) يۈزلىرى نۇرلۇق بولىدۇ. (ئۇلار) پەرۋەردىگارىغا قاراپ تۇرىدۇ››(قىيامەت سۈرىسى 22-،23 -ئايەتلەر) دەپ بايان قىلىنغاندەك جەننەت ئەھلىنىڭ (ئاللاھنى) كۆرۈشى ھەقتۇر. ئۇلار ئاللاھنى تولۇق كۆرەلمەيدۇ (يەنى ئەسلى قىياپىتى بويىچە كۆرەلمەيدۇ)، بىز بۇ كۆرۈشنىڭ كەيپىيىتىنى (قانداقلىقىنى) بىلەلمەيمىز. يوقىرىدىكى ئايەتنىڭ تەپسىرى ئاللاھنىڭ ئىرادە قىلغىنى ۋە بىلگىنى بويىچە بولىدۇ. بۇ ھەقتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن كەلگەن ھەممە سەھىھ ھەدىسلەر ئۇنىڭ دېگىنىدەك بولىدۇ. ئۇنىڭ مەنىسى ئۇنىڭ ئىرادە قىلغىنى بويىچە بولىدۇ. بىز بۇ ھەقتە كۆز قاراشلىرىمىز بىلەن تەۋىل قىلمايمىز، نەپسى-خاھىشلىرىمىز بىلەن تەسەۋۋۇر قىلمايمىز. چۈنكى ئۇلۇغ ۋە بۈيۈك ئاللاھقا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبىرىگە بويسۇنغان، مۇتەشابىھلەرنى (مەنىسى مۇئەييەن ئەمەسلەرنى) ئۇنى بىلگۈچى ئاللاھقا قايتۇرغان ئادەم دىنىدا ئامان بولىدۇ.

داۋامى بار.

(ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىنىڭ دېگىنىگە) بويسۇنۇش ۋە ئىتائەت قىلىش توغرىسىدا

36. بىر ئادەمنىڭ ئىسلامى (ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىنىڭ ھۆكمىگە) بويسۇنۇش ۋە ئىتائەت قىلىش بىلەنلا مۇستەھكەم بولىدۇ. كىمكى بىلىشى مۇمكىن بولمايدىغان نەرسىلەرنى بىلمەكچى بولسا ۋە ئۇنىڭ چۈشەنچىسى (بۇ ھەقتە قۇرئان ۋە ھەدىستە كەلگەن مەزمۇنلارغا) بويسۇنۇشقا قانائەت قىلمىسا، ئۇنىڭ مەقسىتى ئۇنى خالىس تەۋھىددىن، ساپ بىلىشتىن ۋە توغرا ئىماندىن چەكلەيدۇ. ئۇ كۇفرى بىلەن ئىمان، تەستىقلاش بىلەن يالغانغا چىقىرىش، ئىتراپ قىلىش بىلەن ئىنكار قىلىش ئارىسىدا نە تەسدىق قىلغۇچى مۆمىنمۇ ئەمەس، نە يالغانغا چىقارغۇچى كاپىرمۇ ئەمەس ھالەتتە ۋەسۋەسە قىلىنغان، تىڭىرقاپ قالغان، شەكلەنگەن ۋە ئىككىلەنگەن ھالىتىدە ئارىسالدى بولۇپ تۇرىدۇ.
37. جەننەت ئەھلىنىڭ (ئاللاھنى) كۆرۈشىنى خىيالى بىلەن ئىپادىلىگەن ياكى چۈشەنچىسى بىلەن تەۋىل قىلغان (ئىزاھلىغان، مەنە بەرگەن) ئادەمنىڭ ئىمانى توغرا بولمايدۇ. چۈنكى (ئاللاھنى) كۆرۈشنىڭ تەۋىلى (ھەقىقىي مەنىسى) ۋە شۇنداقلا ئاللاھقا تەۋە بولغان ھەر بىر سۈپەتنىڭ تەۋىلى بولسا تەۋىل قىلماسلىق ۋە (ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىنىڭ دېگىنىگە) بويسۇنۇشنى لازىم تۇتۇش بىلەن بولىدۇ. بۇ (يەنى تەۋىل قىلماسلىق، ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىنىڭ دېگىنىگە بويسۇنۇشنى لازىم تۇتۇش) مۇسۇلمانلارنىڭ قارىشىدۇر. (ئاللاھنىڭ ئىسىم ۋە سۈپەتلىرىنى) ئىنكار قىلىشتىن، (ئاللاھنى مەخلۇقاتلارغا) ئوخشىتىشتىن ساقلانمىغان ئادەم خاتالىشىدۇ، (ئاللاھقا لايىق بولمىغان ئىشلاردىن ئاللاھنى) پاكلاشقا يىتەلمەيدۇ. چۈنكى ئۇلۇغ ۋە بۈيۈك پەرۋەردىگارىمىز ئاللاھ ۋەھدانىيەت سۈپەتلىرى بىلەن سۈپەتلەنگەن، يەككە-يىگانىلىق سۈپەتلىرىگە ئىگە، مەخلۇقاتلاردىن ھېچ بىرى ئۇنىڭ سۈپەتلىرىدە ئۇنىڭغا ئوخشىمايدۇ.

ئاللاھنى مەخلۇقاتلارغا ئوخشاتقۇچىلارغا رەددىيە

38. ئاللاھ  (مەخلۇقاتلارغا ۋە ئۇلارنىڭ جىسمىگە ئوخشاش مۇئەييەن) چەك-چېگرالاردىن ۋە ئاخىرقى نۇقتىلاردىن، (مەخلۇقاتلارنىڭكىگە ئوخشاش) ئەزالاردىن پاكتۇر. مەخلۇقاتلارنىڭ كۆپىنچىسىنى ئالتە تەرەپ (ئاستى، ئۈستى، ئالدى، كەينى، ئوڭ، سول تەرەپ)ئۆز ئىچىگە ئالغاندەك ئاللاھنى ئالتە تەرەپ  ئۆز ئىچىگە ئالالمايدۇ (يەنى قورشىيالمايدۇ).
(ئاللاھنى مەخلۇقاتلارغا ئوخشاتقۇچىلارغا رەددىيە دېگەن تېمىدا تاھاۋىنىڭ بۇ كىتاپچىسىغا شەرھى يازغان نۇرغۇن ئۆلىمالار ئىمام تەھاۋى ئىشلەتكەن سۆزلەر قۇرئان ۋە ھەدىستە ئىشلىتىلمىگەن بولغاچقا ئىمام تەھاۋى بۇ سۆزلەرنى كەلتۈرمەسلىكى ياخشى ئىدى دېيىشكەن ھەمدە دىققەت قىلمىسا خاتالىشىشقا ئىلىپ بارىدىغان بىر قىسىم ئىھتىماللىقلارنى بايان قىلىپ ئۆتكەن. شۇڭا مەن پەقەت تەرجىمە قىلىپ قويدۇم. سېلەرنىڭمۇ بۇ جايدا زىيادە توختالماسلىقىڭلارنى ئۈمىد قىلىمەن. __ ت).

داۋامى بار.

ئىسرا (پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ بىر كىچىدە مەسىجىدى ھەرامدىن مەسجىدى ئەقساغا بېرىپ كېلىشى) ۋە مىراجقا (شۇ كىچىدە ئاسمانغا چىقىپ، روھىي ئالەم بىلەن تونۇشۇپ قايتقانلىقىغا) ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

39. مىراج ۋەقەسى ھەقتۇر. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام بىر كىچىدە مەسجىدى ھەرامدىن مەسجىدى ئەقساغا ئېلىپ بېرىلغان، ئويغاق ھالىتىدە جىسمى ۋە روھىي بىلەن ئاسمانغا، ئاسماندىن ئاللاھ خالىغان يوقىرىلىققا ئېلىپ چىقىلغان.ئاللاھ ئۇنى خالىغان نەرسىلەر بىلەن ھۆرمەتلىگەن، ئۇنىڭغا بىر قىسىم ئىشلارنى ۋەھىي قىلغان. (ئاللاھ بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ):«ئۇنىڭ كۆرگىنىنى دىلى ئىنكار قىلمىدى (يەنى راست كۆردى)»(نەجم سۈرىسى 11-ئايەت). ئاللاھ ئۇنىڭغا دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە رەھمەت قىلسۇن.

ھەۋزى كەۋسەر، شاپائەت قىلىش ۋە چىن ئەھدىگە ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

40. ئاللاھ مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىگە ياردەم بېرىش ئۈچۈن ئۇنى ھۆرمەتلەپ  ئىلتىپات قىلغان ھەۋزى كەۋسەر ھەقتۇر.
41. خەۋەرلەردە رىۋايەت قىلىنغاندەك مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتى ئۈچۈن ساقلاپ قويغان ( قىيامەت كۈنىدە) شاپائەت قىلىش ھەقتۇر.
42. ئاللاھنىڭ ئادەم ئەلەيھىسسالام ۋە ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىدىن ئالغان چىن ئەھدە ھەقتۇر. (بۇ يەردە چىن ئەھدىدىن ئاللاھنىڭ ئادەم ئەلەيھىسسالامنىڭ قىيامەت كۈنىگىچە بولىدىغان بارلىق بالىلىرىنى ئاتىلىرىنىڭ پۇشتىدىن چىقىرىپ، ئادەم ئەلەيھىسسالام بىلەن ئۇلارنى ئۆزلىرىگە گۇۋاھ قىلىپ، ئۆزىنىڭ ئۇلارنىڭ پەرۋەردىگارى ئىكەنلىكىگە ۋە بىرلىكىكە ئىقرار قىلدۇرغان، ئۇلار ئىقرار قىلىپ بۇنى ئۆز ئۆستىگە ئالغان چىن ئەھدە مەقسەت قىلىنىدۇ. -ت).

ئاللاھنىڭ ئىلمى ئەزەلىگە ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

43. ئاللاھ ئەزەلدىن بېرى جەننەتكە كىرگۈچىلەرنىڭ سانى بىلەن دوزاخقا كىرگۈچىلەرنىڭ سانىنى پۈتۈنلەي، بىر قىتىمدىلا بىلگەن. ئاشۇنىڭغا ھېچقانداق سان زىيادە بولۇپمۇ قالمايدۇ ۋە ئاشۇنىڭدىن كېمىيىپمۇ كەتمەيدۇ.

بەندىلەرنىڭ ئەمەللىرى (ئىشلىرى) توغرىسىدا

44. بەندىلەرنىڭ ئەمەللىرىمۇ ئاللاھ ئىلمى ئەزەلىدە بىلگەن ئىشلاردىن بولۇپ، ئاللاھ ئەزەلدىن بېرى ئۇلارنىڭ شۇ ئىشلارنى قىلىدىغانلىقىنى بىلگەن. ھەر بىر بەندىگە ئۆزى ئۈچۈن پۈتۈلگەن ئەمەللەر مۇيەسسەر قىلىپ بېرىلىدۇ.

ئەمەللەرنىڭ خاتىمىسىگە باغلىق ئىكەنلىكى توغرىسىدا

ئەمەللەر خاتىمىسىگە (ئاخىرقىسىغا) باغلىق. بەختلىك كىشى دېگەن ئاللاھنىڭ قەزا ۋە قەدەرى (يەنى ئاللاھنىڭ تەقدىرى) بىلەن بەختلىك بولغان كىشىدۇر، بەختسىز كىشى دېگەن ئاللاھنىڭ قەزا ۋە قەدەرى بىلەن بەختسىز بولغان كىشىدۇر.


داۋامى بار.

قەزا ۋە قەدەرگە (تەقدىرگە) ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

45. تەقدىرنىڭ ئەسلى ئاللاھ تائالانىڭ مەخلۇقاتلىرى ھەققىدىكى سىرى بولۇپ،ئۇنى (ئاللاھقا) يېقىن ھېچقانداق بىر پەرىشتە، ھېچقانداق بىر مۇرسەل پەيغەمبەر بىلەلمىگەن. تەقدىر ھەققىدە چوڭقۇرلاپ ئويلىنىش ئاللاھنىڭ تاشلىۋىتىشىنىڭ، (رەھمىتىدىن) مەھرۇم قىلىشنىڭ ۋە گۇمراھ بولۇشنىڭ ۋاستىسىدۇر. بۇ ھەقتە ئويلىنىشتىن، تەپەككۇر قىلىشتىن ۋە ۋەسۋەسىلەردىن قاتتىق ساقلىنىش كېرەك. چۈنكى ئاللاھ تائالا تەقدىر ئىلمىنى مەخلۇقاتىدىن مەخپى تۇتقان، ئۆزىنىڭ كىتابىدا ‹‹ئاللاھنىڭ قىلغانلىرىدىن سوئال-سوراق قىلىنمايدۇ، ئۇلاردىن سوئال-سوراق قىلىنىدۇ››(ئەنبىيا سۈرىسى 23-ئايەت) دەپ ئېيتقىنىدەك ئۇلارنىڭ ئۇنى تەلەپ قىلىشىنى تۇسقان. شۇڭا ئاللاھ نېمە ئۈچۈن (مۇشۇنداق) قىلدى؟ دەپ (ئېتىراز بىلدۈرۈپ) سوئال سورىغان ئادەم كىتابنىڭ (يەنى قۇرئاننىڭ) ھۆكمىنى رەد قىلغان بولىدۇ، كىتابنىڭ ھۆكمىنى رەد قىلغان ئادەم كاپىرلاردىن بولىدۇ.
46. بۇ (يەنى يوقىرىدا تەقدىرگە ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا كەلگەن مەزمۇنلار) ئاللاھنىڭ دوستلىرىدىن قەلىبلىرى (ئىمان نۇرى بىلەن) يورىغان كىشلەر ھاجەت بولىدىغان مەزمۇنلارنىڭ يىغىندىسىدۇر ۋە بۇ ئىلىمدە توشقانلارنىڭ مەرتىۋىسىدۇر (يەنى ئىلىمدە توشقانلار تەقدىر توغرىسىدا ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلى خەۋەر قىلغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىگە ئىمان ئېيتىدۇ ۋە ئۇلارغا قارشى تۇرمايدۇ. ۇ) . چۈنكى ئىلىم ئىككى تۈرلۈكتۈر: بىرى مەخلۇقاتلار ئارىسىدا بار بولغان (بىلىنىدىغان) ئىلىم، يەنە بىرى مەخلۇقاتلار ئارىسىدا بولمىغان (بىلىنمەيدىغان، غەيبى) ئىلىم. بار بولغان ئىلىمنى ئىنكار قىلىش كۇفرىلىقتۇر، بولمىغان (بىلىنمەيدىغان، غەيبى) ئىلىمنى (بىلىمەن دەپ) داۋا قىلىشمۇ كۇفرىلىقتۇر. ئىمان پەقەت بىلىنىدىغان ئىلىمنى قۇبۇل قىلىش ۋە بىلىنمەيدىغان ئىلىمنى تەلەپ قىلىشنى تەرك ئىتىش بىلەنلا مۇستەھكەم بولىدۇ.


داۋامى بار.

لەۋھۇلمەھپۇزغا ۋە قەلەمگە ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

47. بىز لەۋھۇلمەھپۇزغا، قەلەمگە ۋە لەۋھۇلمەھپۇزغا يېزىلغان ھەممە نەرسىگە ئىمان ئېيتىمىز. ئەگەر ئاللاھ پۈتۈۋەتكەن بىرەر نەرسىنى بولمايدىغان قىلىش ئۈچۈن مەخلۇقاتلارنىڭ ھەممىسى  يىغىلسىمۇ، ئۇنىڭغا قادىر بولالمايدۇ. ئەگەر ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھ پۈتمىگەن بىرەر نەرسىنى بولىدىغان قىلىش ئۈچۈن يىغىلسىمۇ، بۇنىڭغىمۇ قادىر بولالمايدۇ. قەلەم قىيامەت كۈنىگىچە بولىدىغان ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى ئاللىقاچان يىزىپ بولدى (يەنى تەقدىر ئاللىقاچان پۈتۈلۈپ بولدى).  
بەندىگە يەتمىگەن ئىشلار (يەنى ياخشىلىق ياكى يامانلىقلار) ئۇنىڭغا يېتىپ قالمايدۇ ۋە ئۇنىڭغا يەتكەن ئىشلارمۇ ئۇنىڭدىن چەتنەپ كېتىپ قالمايدۇ (يەنى بەندىگە يەتكەن ئىشلار ئاللاھ ئۇنىڭغا يىتىشىنى پۈتكەن ئىشلاردىن بولۇپ، ئۇنىڭغا چوقۇم يىتىدۇ، ئۇنىڭدىن چەتنەپ كېتىدىغان ئىش قەتئى بولمايدۇ. بەندىگە يەتمىگەن ئىشلار ئاللاھ ئۇنىڭغا پۈتمىگەن ئىشلاردىن بولۇپ، ئۇنىڭغا ھەرگىز يەتمەيدۇ، ئۇنىڭغا يىتىپ قالىدىغان ئىش ھەرگىز بولمايدۇ. -ت).
48. بەندىنىڭ ئاللاھنىڭ مەخلۇقاتلىرىدىن ھەر بىر مەۋجۇدات توغرىسىدا ئەزەلدىنلا بىلىپ، ئۇلارغا ئاسمانلار ۋە زېمىندىكى مەخلۇقاتلىرىدىن ھېچقانداق قارشى تۇرغۇچى، ھېچقانداق بىكار قىلغۇچى، ھېچقانداق ئەمەلدىن قالدۇرغۇچى، ھېچقانداق ئۆزگەرتكۈچى، ھېچقانداق كىمەيتكۈچى ۋە ھېچقانداق زىيادە قىلغۇچى بولمىغان پۇختا، توغرىلىقىدا شەك-شۈبھە بولمىغان تەقدىرلەرنى بەلگىلىكەنلىكىگە  ئىشىنىشى زۆرۈردۇر. بۇ ئىمان ئەقدىسىدىن، ئاللاھنىڭ بىرلىكى ۋە پەرۋەردىگارلىقىنى بىلىش ۋە ئىتراپ قىلىشنىڭ ئاساسلىرىدىندۇر، شۇنىڭدەك ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ كىتابىدا مۇنداق دېگەن: ‹‹ئاللاھ ھەممە نەرسىنى ياراتتى، ئاندىن (ئۆزىنىڭ خاھىشى بۇيىچە) ئۇنىڭغا مۇناسىپ ئۆلچەمنى بەلگىلىدى››(فۇرقان سۈرىسى 2-ئايەتنىڭ بىر قىسمى). ۋە يەنە مۇنداق دېگەن: ‹‹ئاللاھنىڭ ئەمرى ئەزەلدىنلا بېكىپ كەتكەن (ئۆزگەرمەس) ھۆكۈمدۇر››(ئەھزاب سۈرىسى 38-ئايەتنىڭ بىر قىسمى). تەقدىر توغرىسىدا ئاللاھ بىلەن دەۋالاشقۇچى بولۇپ، بۇ ھەقتە ئويلىنىشقا كىسەل قەلبىنى ئېلىپ كەلگەن كىشىگە ۋاي! بۇ كىشى ئۆز خىيالى بىلەن غەيبنى تەتقىق قىلغان ھالدا (ئاللاھنىڭ ئۆزىگىلا خاس بولغان) مەخپى سىرنى تەلەپ قىلغان بولىدۇ، بۇ ھەقتە ئېيتقان سۆزلىرى بىلەن يالغاننى توقۇغۇچى ۋە گۇناھكار بولۇپ قايتىدۇ.  


داۋامى بار .

ئەرىش ۋە كۇرسىگە ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

49. ئەرىش ۋە كۇرسى ھەقتۇر.
50. ئاللاھنىڭ ئەرىشكە ۋە ئۇنىڭدىن باشقا بارلىق نەرسىلەرگە ئېھتىياجى يوقتۇر.
51. ئاللاھ ھەممە نەرسىنى تولۇق بىلگۈچىدۇر ۋە ھەممە نەرسىنىڭ ئۈستىدىدۇر. مەخلۇقاتلىرىنى (ئۆزى توغرىسىدا ئۇلارغا بىلدۈرۈشنى خالىغان نەرسىلەردىن باشقىسىنى) بىلىشتىن ئاجىز قالدۇرغاندۇر.

كالام (سۆزلەش) سۈپىتىنى ئاللاھ تائالاغا ئىسپاتلاش توغرىسىدا

52. بىز ئىمان ئېيتىپ، تەستىقلاپ ۋە ئىتراپ قىلىپ‹‹ھەقىقەتەن ئاللاھ ئىبراھىم ئەلەيھىسسالامنى دوست تۇتتى، ئاللاھ مۇساغا (بىۋاستە) سۆز قىلدى›› دەپ ئېيتىمىز.

پەرىشتىلەرگە، پەيغەمبەرلەرگە ۋە ساماۋىي كىتابلارغا ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

53. بىز پەرىشتىلەرگە، پەيغەمبەرلەرگە ۋە ئۇلارغا نازىل قىلىنغان كىتابلارغا ئىمان ئېيتىمىز ۋە ئۇلارنىڭ روشەن ھەق (دىندا) ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىمىز.
54. بىز (نامازلىرىدا) قىبلىمىزگە يۈز كەلتۈرىدىغان كىشلەر پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەرنى ئىتراپ قىلىپ، ئۇ ئېيتقان ۋە خەۋەر قىلغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسىدە ئۇنى تەستىقلىسىلا ئۇلارنى مۇسۇلمانلار ۋە مۆمىنلەر دەپ ئاتايمىز.

ئاللاھنىڭ زاتى ھەققىدە (ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلى بىلدۈرگەندىن باشقىسىنى) سۆزلەشنىڭ، ئاللاھنىڭ دىنى ۋە قۇرئانىدا (باتىل سۆزلەر ئارقىلىق) جىدەل قىلىشنىڭ ھاراملىقى توغرىسىدا

55. ئاللاھنىڭ زاتى ھەققىدە (ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلى بىلدۈرگەندىن باشقىسىنى) سۆزلىمەيمىز، ئاللاھنىڭ دىنىدا ۋە قۇرئانىدا (باتىل سۆزلەر ئارقىلىق) جىدەل قىلمايمىز.
56. بىز قۇرئان توغرىسىدا (باتىل سۆزلەر ئارقىلىق) جىدەل قىلمايمىز، بىز ئۇنىڭ ئىشەنچىلىك جىبرىئىل ئېلىپ چۈشكەن، جىبرىئىل ئۇنى پەيغەمبەرلەرنىڭ سەردارى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا ئۆگەتكەن ئالەملەرنىڭ پەرۋەدىگارى ئاللاھنىڭ سۆزى ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىمىز. قۇرئان ئاللاھنىڭ سۆزى بولۇپ، مەخلۇقاتلارنىڭ سۆزلىرىدىن ھېچقاندىقىغا ئوخشىمايدۇ. بىز قۇرئاننى مەخلۇق (يارىتىلغۇچى) دېمەيمىز، (بۇ توغرىسىدا) مۇسۇلمانلار جامائىتى بىلەن (بۇ يەردە-سەلەف-سالىھىنلەر كۆزدە تۇتىلىدۇ. -ت) قارشلاشمايمىز.


داۋامى بار .

(نامازلىرىدا) قىبلىگە يۈزلىنىدىغان كىشلەرنى بىرەر گۇناھ تۈپەيلىدىن كاپىرغا چىقارماسلىق توغرىسىدا

57. (نامازلىرىدا) قىبلىگە يۈزلىنىدىغان بىرەر ئادەم بىرەر گۇناھنى ھالال دەپ قارىمىسىلا بىز ئۇنى شۇ گۇناھ تۈپەيلىدىن كاپىرغا چىقارمايمىز. (ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش بۇنىڭدىن مۇستەسنا بولۇپ، بىرەر ئادەم ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرسە جەزمەن كاپىر بولىدۇ).

مۇرجىئەلەرگە (يەنى ئىمانى بولسىلا ھېچقانداق گۇناھ زىيان قىلمايدۇ دەپ قارايدىغان كىشلەرگە)  رەددىيە

58.بىز: ‹‹(كۇفۇرلۇق بىلەن ھېچقانداق ئىبادەت پايدا قىلمىغىنىدەك) ئىمان بىلەن ھېچقانداق گۇناھ ئۇنى ئۆتكۈزگۈچىگە زىيان قىلمايدۇ›› دېمەيمىز.
59. مۆمىنلەردىن ياخشى ئىش قىلغۇچىلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ئۇلارنى ئەپۇ قىلىپ، (رەھمىتى بىلەن) جەننەتكە كىرگۈزۈشىنى ئۈمىد قىلىمىز، ئۇلاردىن خاتىرجەم بولالمايمىز، ئۇلارغا جەننەت بىلەن گۇۋاھلىق بېرەلمەيمىز. ئۇلاردىن يامان ئىش قىلغۇچىلارغا مەغپىرەت تىلەيمىز، ئۇلارنىڭ (ئاقىۋىتىدىن) ئەنسىرەيمىز، ئۇلارنى (ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن) ئۈمىدسىزلەندۇرمەيمىز.

(ئاللاھنىڭ ئازابىدىن) خاتىرجەم بولۇش ۋە (ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن) ئۈمىدسىزلىنىش توغرىسىدا

60. (ئاللاھنىڭ ئازابىدىن) خاتىرجەم بولۇش ۋە (ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن) ئۈمىدسىزلىنىش ئىسلام دىنىدىن چىقىرىدۇ. (نامازلىرىدا) قىبلىگە يۈزلىنىدىغان كىشلەر (يەنى مۇسۇلمانلار) ئۈچۈن ھەق يول (ئاللاھنىڭ ئازابىدىن) قورقۇش بىلەن (ئاللاھنىڭ رەھمىتىنى) ئۈمىد قىلىش ئارىسىدادۇر.
61. بەندە ئۆزىنى ئىمانغا كىرگۈزگەن نەرسىنى (يەنى شاھادەت كەلىمىسىنى) ئىنكار قىلىش بىلەنلا ئىماندىن چىقىپ كىتىدۇ.

ئىمان ئۇقۇمى توغرىسىدا

62. ئىمان تىل بىلەن ئىقرار قىلىش ۋە قەلب بىلەن تەستىقلاشتۇر.
63. ئاللاھنىڭ رەسۇلى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامدىن سەھىھ (توغرا) رىۋايەت قىلىنغان شەرىئەت ۋە بايانلارنىڭ ھەممىسى ھەقتۇر.
64. ئىمان بىردۇر. ئىمان ئېيتقۇچىلار ئىماننىڭ ئەسلىدە باراۋەردۇر، ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى بىر-بىرىدىن ئۈستۈن بولۇش بولسا (ئاللاھتىن) قورقۇش، تەقۋا بولۇش، نەپسى-خاھىشقا قارشى تۇرۇش ۋە ئەۋزەل ئىشلارنى لازىم تۇتۇش بىلەن بولىدۇ.
65. مۆمىنلەرنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ دوستلىرىدۇر، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئۇلارنىڭ ئەڭ ھۆرمەتلىك بولىدىغانلىرى بولسا ئۇلارنىڭ (ئاللاھقا) ئەڭ ئىتائەت قىلغۇچىلىرى ۋە قۇرئانغا ئەڭ ئەگەشكۈچىلىرىدۇر.

ئىماننىڭ ئاساسلىرى توغرىسىدا

66. ئىمان: ئاللاھقا، ئاللاھنىڭ پەرىشتىلىرىگە، ئاللاھنىڭ كىتاپلىرىغا، ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىگە، قىيامەت كۈنىگە، تەقدىرنىڭ ياخشىسى، يامىنى، تاتلىقى ۋە ئاچچىقىنىڭ ئاللاھتىن بولىدىغانلىقىغا ئىمان ئېيتىشتۇر.
67. بىز بۇلارنىڭ ھەممىسىگە ئىمان ئېيتىمىز، ئاللاھنىڭ پەيغەمبەرلىرىنىڭ ھېچبىرىنى ئايرىۋەتمەيمىز (يەنى ھەممىسىگە ئىمان ئېيتىمىز)، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئېلىپ كەلگەن نەرسىلەردە تەستىقلايمىز.


داۋامى بار .

ئىمان ئېيتقۇچىلاردىن چوڭ گۇناھ ئۆتكۈزگەنلەرنىڭ دوزاختا مەڭگۈ قالمايدىغانلىقى توغرىسىدا

68. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ئۈممىتىدىن چوڭ گۇناھ ئۆتكۈزگەنلەر ئاللاھقا ئاللاھنى تۇنۇپ، ئىمان ئېيتىپ ئوچراشقىندىن كېيىن ئاللاھنى بىر دەپ بىلىپ ۋاپات بولسا، گەرچە تەۋبە قىلالمىغان بولسىمۇ، دوزاختا مەڭگۈ قالمايدۇ. ئۇلار ئۇلۇغ، بۈيۈك ئاللاھ ئۆزىنىڭ كىتابىدا (قۇرئاندا): ‹‹ئاللاھ ھەقىقەتەن ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرۈش گۇناھىنى مەغفىرەت قىلمايدۇ، خالىغان ئادەمنىڭ ئۇنىڭدىن باشقا گۇناھىنى مەغفىرەت قىلىدۇ››(نىسا سۈرىسى 48-ئايەتنىڭ بىر قىسمى) دەپ تىلغا ئېلىپ ئۆتكىنىدەك ئاللاھنىڭ خاھىشى ۋە ھۆكمى ئىچىدە بولىدۇ، ئەگەر ئاللا خالىسا ئۇلارنى پەزلى-مەرھەمىتى بىلەن مەغپىرەت قىلىپ، ئەپۇ قىلىدۇ، ئەگەر خالىسا ئادىللىقى بىلەن ئۇلارنى دوزاختا ئازابلاپ، ئاندىن ئۇلارنى ئۆزىنىڭ رەھمىتى ۋە ئۆزىگە ئىتائەت قىلغۇچىلاردىن بولغان شاپائەت قىلغۇچىلارنىڭ شاپائىتى بىلەن دوزاختىن چىقارغاندىن كېيىن ئۇلارنى جەننىگە ئەۋەتىدۇ. بۇ، ئاللاھ ئۆزىگە ئىمان ئېيتقۇچىلارغا ئىگىدارچىلىق قىلىپ، ئۇلارنى  ئىككىلا دۇنيادا ئاللاھنىڭ ھىدايىتىدىن مەھرۇم بولغان ۋە ئاللاھنىڭ ئىگىدارچىلىقىغا ئېرىشەلمىگەن ئاللاھنى ئىنكار قىلغۇچىلارغا ئوخشاش قىلمايدىغانلىقى ئۈچۈندۇر. ئىسلام ۋە مۇسۇلمانلارنىڭ ئىگىسى بولغان ئى ئاللاھ، بىزنى ئۆزۈڭ بىلەن ئۇچراشقىچە (يەنى بىز ۋاپات بولغىچە) ئىسلام ئۈستىدە مۇستەھكەم قىلىغىن!

(مۇسۇلمان) ھۆكۈمرانلارغا ۋە ئىش ئىگىلىرىگە ئىتائەت قىلىشنىڭ زۆرۈرلىكى توغرىسىدا

69. (نامازلىرىدا) قىبلىگە يۈزلىنىدىغان كىشلەردىن (يەنى مۇسۇلمانلاردىن) بولغان ھەر بىر سالىھ كىشى ياكى ھەر بىر پاسىقنىڭ (گۇناھكارنىڭ) كەينىدە (ئىقتىدا قىلىپ) ناماز ئوقۇشنى ۋە ئۇلاردىن ۋاپات بولغۇچىلارغا ناماز چۈشۈرۈشنى توغرا دەپ قارايمىز.
70. ئۇلاردىن (مۇسۇلمانلاردىن) بىرەرسىنى نە جەننەتكە، نە دوزاخقا چۈشۈرەلمەيمىز (يەنى پالانچى دوزاخقا كېرىدۇ، پالانچى جەننەتكە كېرىدۇ دېيەلمەيمىز). ئۇلاردىن كۇفۇرلۇق، شېرىكلىك، مۇناپىقلىقتىن بىرەر نەرسە ئاشكارا بولمىسىلا، ئۇلارغا نە كاپىرلىق بىلەن، نە مۇشرىكلىك بىلەن، نە مۇناپىقلىق بىلەن گۇۋاھلىق بېرەلمەيمىز، ئۇلارنىڭ سىرلىرىنى ئاللاھ تائالاغا تاپشۇرىمىز.
71. مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۈممىتىدىن (يەنى مۇسۇلمانلاردىن) ئۇلارغا قارشى قىلىچ كۆتۈرۈش (يەنى ئۆلتۈرۈش ياكى ئۇرۇش قىلىش) زۆرۈر بولغان كىشلەردىن باشقا ھېچ بىرىگە قارشى قىلىچ كۆتۈرۈشنى توغرا دەپ قارىمايمىز.
72. (مۇسۇلمان) ھۆكۈمرانلىرىمىز ۋە ئىش ئىگىلىرىمىز گۇناھ ئىشلارغا بۇيرىمىسىلا زۇلۇم قىلغان تەقدىردىمۇ  ئۇلارغا قارشى چىقىشنى توغرا دەپ قارىمايمىز، ئۇلارغا بەددۇئا قىلمايمىز، ئۇلارغا ئىتائەت قىلىشتىن باش تارتمايمىز، ئۇلارغا ئۇلۇغ، بۈيۈك ئاللاھقا ئىتائەت قىلىش دائىرىسى ئىچىدە ئىتائەت قىلىشنى پەرز دەپ قارايمىز. ئۇلار ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ياخشىلىنىشى ۋە (ئاللاھنىڭ ئۇلارنى دىنغا خىلاپ ئىشلاردىن ) ساقلىشى بىلەن دۇئا قىلىمىز.


داۋامى بار .

ئەھلى سۈننى ۋەلجامائەگە ئەگىشىش توغرىسىدا

73. بىز ئەھلى سۈننە ۋەلجامائەگە ئەگىشىمىز، (ئۇلارغا) مۇخالىپەتچىلىك قىلىشتىن، ئىختىلاپ قىلىشتىن ۋە بۆلۈنۈپ كىتىشتىن ساقلىنىمىز.
74. بىز ئادىل ۋە ئىشەنچىلىك كىشلەرنى ياخشى كۆرىمىز، زالىم ۋە خىيانەتچىلەرنى ئۆچ كۆرىمىز.
75. بىز ئېنىق بىلمىگەن نەرسىلەردە ئاللاھ ئوبدان بىلگۈچىدۇر دەيمىز.
76. ھەدىسلەردە كەلگىنىدەك سەپەردە ۋە مۇقىم تۇرغاندا ئۆتۈككە مەسىھ قىلىشنى بولىدۇ دەپ قارايمىز.

ھەج ۋە جىھادنىڭ قىيامەت كۈنىگىچە پەرز ئىكەنلىكى توغرىسىدا

77. مۇسۇلمانلاردىن بولغان سالىھ ياكى پاسىق (گۇناھكار) ھۆكۈمرانلار بىلەن بىرلىكتە ھەج قىلىش ۋە جىھاد قىلىش قىيامەت قايىم بولغىچە داۋاملاشقۇچىدۇر، ھېچقانداق شەيئى بۇنى بىكار قىلالمايدۇ ۋە ئەمەلدىن قالدۇرالمايدۇ.

پەرىشتىلەرگە ۋە بەرزەختە (يەنى ئۆلگەندىن تارتىپ قىيامەت كۈنى قەبرىلەردىن تۇرغۇزۇلغان كۈنكىچە بولغان ئارلىقتا) بولىدىغان ئىشلارغا ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

78. كىرامەن كاتىبىنلارغا ( ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھۆرمەتلىك بولغان، بەندىلەرنىڭ سۆزلىرىنى ۋە ئەمەللىرىنى يېزىپ تۇرىدىغان پەرىشتىلەرگە) ئىمان ئېيتىمىز، ئاللاھ ئۇلارنى بىزنىڭ ئۈستۈمىزدە بىزنى كۆزىتىپ تۇرغۇچى قىلغان.
79. ئالەم خەلقىنىڭ جىنىنى ئېلىشقا مۇئەككەل قىلىنغان ئۆلۈم پەرىشتىسىگە ئىمان ئېيتىمىز.
80. قەبرە ئازابىغا ھەقلىق بولغۇچىلارنىڭ قەبرە ئازابىنى كۆرىدىغانلىقىغا، مۇنكەر بىلەن نەكىر پەرىشتىلىرىنىڭ قەبرىدە ئىنساندىن رەببى، دىنى ۋە پەيغەمبىرى توغرىسىدا سوئال-سوراق قىلىدىغانلىقىغا رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋە سەللەمدىن ۋە ساھابە رەزىيەللاھۇ ئەنھۇملاردىن كەلگەن خەۋەرلەرگە ئاساسەن ئىمان ئېيتىمىز.
81. قەبرە جەننەت باغچىلىرىدىن بىر باغچا، ياكى دوزاخ ئۆرەكلىرىدىن بىر ئۆرەكتۇر.

قىيامەت كۈنىگە ۋە ئۇنىڭدا بولىدىغان ئىشلارغا ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

82. ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىشكە، قىيامەت كۈنى ئەمەللەرگە بېرىلىدىغان جازا ياكى مۇكاپاتقا، (ھەر بىر ئادەمنىڭ ۋە ئۇنىڭ ئەمەللىرىنىڭ ئاللاھقا) توغرىلىنىدىغانلىقىغا، (ئۇنىڭدىن ئېلىنىدىغان) ھېسابقا، نامە-ئەمالىنىڭ ئوقۇلىدىغانلىقىغا، مۇكاپات ۋە جازاغا، سىرات (يەنى پىلسىرات كۆۋرۈكى) ۋە مىزانغا (يەنى قىيامەت كۈنى كىشلەرنىڭ نامە-ئەمالى تارتىلىدىغان تارازىغا) ئىمان ئېيتمىز.

جەننەت ۋە دوزاخقا ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

83. جەننەت ۋە دوزاخ ئىككى مەخلۇق (يارىتىلغۇچى) بولۇپ، مەڭگۈ يوقالمايدۇ ۋە ئاخىرلاشمايدۇ. ھەقىقەتەن ئاللاھ تائالا جەننەت بىلەن دوزاخنى مەخلۇقاتلارنى يارىتىشتىن ئېلگىرى يارىتىپ، ئۇ ئىككىسىگە ئۇلارغا كىرگۈچىلەرنى ئالدىنئالا تەقدىر قىلىپ بەلگىلىگەن. ئاللاھ ئۇلاردىن خالىغىنىنى پەزلى مەرھەمىتى بىلەن جەننەتكە، خالىغىنىنى ئادالىتى بىلەن دوزاخقا كىرگۈزىدۇ. ھەر بىر كىشى ئۆزىگە پۈتۈلگىنىنى قىلىپ، ئۆزىگە ئالدىنئالا تەقدىر قىلىپ بەلگىلەنگەن (جەننەت ياكى دوزاخقا) كىرىدۇ.


داۋامى بار .

بەندىلەرنىڭ ئىشلىرى ئاللاھنىڭ يارىتىشى ۋە بەندىلەرنىڭ قىلىشى بىلەن بولىدىغانلىقى ھەققىدە

84. ياخشىلىق ۋە يامانلىق بەندىلەرگە تەقدىر قىلىنغان.
85. ئىشلارنى قىلىش ئۈچۈن زۆرۈر بولغان قادىر بولۇش مەخلۇقنىڭ سۈپەتلىنىشى دۇرۇس بولمايدىغان (ئاللاھنىڭ) تەۋپىق ھىدايىتى تەرەپتىن بولسا، بۇ قادىر بولۇش (ئاللاھنىڭ تەۋپىق ھىدايتى ئارقىلىق) ئىشلار بىلەن بولىدۇ. ئەمما ساغلام بولۇش، تاقىتى يېتىش، ئىمكانىيىتىگە ئىگە بولۇش ۋە ئەزالارنىڭ سالامەت بولۇشى جەھەتتىن بولسا، بۇ قادىر بولۇش (سەۋەب، ۋاستىلىرى ھازىرلانغانلىقى ئۈچۈن)ئىشلارنى قىلىشتىن ئېلگىرى بولىدۇ ۋە شۇنداقلا خىتاب (شەرىئەت تەكلىپلىرى) بۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك بولىدۇ. ئاللاھ تائالا بۇ ھەقتە مۇنداق دەيدۇ: ‹‹ئاللاھ ھېچكىمنى تاقىتى يەتمەيدىغان ئىشقا تەكلىپ قىلمايدۇ››(بەقەرە سۈرىسى 286-ئايەت).
86. بەندىلەرنىڭ ئىشلىرى ئاللاھنىڭ يارىتىشى ۋە بەندىلەرنىڭ قىلىشى بىلەن بولىدۇ.

(بەندىلەرنىڭ) كۈچى يېتىدىغان ئىشلارغا تەكلىپ قىلىندىغانلىقى توغرىسىدا

87. ئاللاھ بەندىلىرىنى ئۇلارنىڭ كۈچى يەتمەيدىغان ئىشلارغا تەكلىپ قىلمىغان، ئۇلار پەقەت ئاللاھ ئۆزلىرىنى قادىر قىلغان ئىشلارغىلا قادىر بولالايدۇ. بۇ ‹‹ئاللاھنىڭ ياردىمى بولمىسا ھېچقانداق ئىشنى ۋۇجۇدقا چىقارغىلى بولمايدۇ›› دېگەن كەلىمىنىڭ ئىزاھىدۇر. بىز مۇنداق دەيمىز: ئاللاھنىڭ ياردىمى بولمىسا ھېچقانداق كىشىنىڭ ئاللاھقا ئاسىيلىق قىلىشتىن (ئاللاھقا ئىتائەت قىلىشقا) ھېچقانداق تەدبىرى، ھېچقانداق ھەركەتلىنىشى ۋە ھېچقانداق يۆتكىلىشى مەۋجۇد بولمايدۇ. ئاللاھنىڭ تەۋپىقى بولمىسا (مۇۋەپپەق قىلمىسا) ھېچقانداق كىشىنىڭ ئاللاھقا ئىتائەت قىلىشنى ئەمەلگە ئاشۇرۇپ، ئۇنىڭ ئۈستىدە مۇستەھكەم بولۇشقا ھېچقانداق كۈچى بولمايدۇ.
88. ھەممە نەرسە ئاللاھنىڭ خالىغىنى، ئىلمى (ئەزەلى)، ھۆكمى ۋە تەقدىرى بىلەن بولىدۇ. ئاللاھنىڭ خالىغىنى بارلىق (مەخلۇقاتلارنىڭ) خالىغىنىدىن غالىبتۇر، ئاللاھنىڭ ھۆكمى بارلىق تەدبىرلەردىن كۈچلۈكتۇر. ئاللاھ خالىغىنىنى قىلىدۇ، ئاللاھ ئەسلا (بەندىلەرگە) زۇلۇم قىلغۇچى ئەمەستۇر. ئاللاھ بارلىق يامان قەبىھ ئىشلاردىن، ھالاك بولۇشتىن ۋە پۈتۈن ئەيىب-نۇقسانلاردىن پاكتۇر، ئۈستۈندۇر. ‹‹ئاللاھنىڭ قىلغانلىرىدىن سوئال-سوراق قىلىنمايدۇ، ئۇلاردىن سوئال-سوراق قىلىنىدۇ››(ئەنبىيا سۈرىسى 23-ئايەت).
89. تىرىكلەرنىڭ دۇئاسى ۋە سەدىقىلىرى ئۆلۈكلەر ئۈچۈن مەنپەت قىلىدۇ.
90. ئاللاھ تائالا دۇئالارنى ئىجابەت قىلىدۇ ۋە ھاجەتلەرنى راۋا قىلىدۇ.

داۋامى بار .

ئاللاھنىڭ (مەخلۇقاتلاردىن) بىھاجەت ئىكەنلىكى ۋە بىزنىڭ ئاللاھقا مۇھتاج ئىكەنلىكىمىز توغرىسىدا

91. ئاللاھ ھەممە نەرسىگە ئىگىدارچىلىق قىلىدۇ، ھېچقانداق نەرسە ئاللاھقا ئىگىدارچىلىق قىلالمايدۇ، ئاللاھ تائالادىن كۆزنى يۇمغىچىلىكمۇ (يەنى قىلچىلىكمۇ) بىھاجەت بولالمايدۇ. (ئۆزىنى ياكى باشقا بارلىق نەرسىلەرنى) ئاللاھتىن كۆزنى يۇمغىچىلىك بىھاجەت دەپ قارىغان ئادەم جەزمەن كاپىر بولىدۇ ۋە ھالاك بولغۇچىلاردىن بولىدۇ.
92. ئاللاھ غەزەپ قىلىدۇ ۋە رازى بولىدۇ. ئاللاھنىڭ غەزەپلىنىشى ۋە رازى بولۇشى مەخلۇقاتلاردىن ھېچبىرىنىڭ غەزەپلىنىشى ۋە رازى بولۇشىغا قەتئى ئوخشىمايدۇ.

پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ساھابىلىرىنى ياخشى كۆرۈش توغرىسىدا

93. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ساھابىلىرىنى ياخشى كۆرىمىز، ئۇلاردىن ھېچ بىرىنى ياخشى كۆرۈشتە چەكتىن ئاشۇرۋەتمەيمىز، ئۇلارنىڭ ھېچ بىرىدىن ئادا جۇدا بولمايمىز، ئۇلارنى يامان كۆرىدىغان ۋە ئۇلارنى ياخشى سۆزلەرنىڭ باشقىسى بىلەنلا تىلغا ئالىدىغان كىشلەرنى يامان كۆرىمىز، ئۇلارنى ياخشى سۆزلەر بىلەنلا تىلغا ئالىمىز. ئۇلارنى ياخشى كۆرۈش دىن، ئىمان ۋە ئىھساندىندۇر، ئۇلارنى يامان كۆرۈش كۇفۇرلۇق، مۇناپىقلىق ۋە گۇمراھلىقتىندۇر.
94. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمدىن كېيىن ئەبۇ بەكرى رەزىيەللاھۇ ئەنھۇنىڭ پۈتۈن ئۈممەتتىن پەزىلەتلىك بولغانلىقى ۋە ئېلگىرى بولغانلىقى ئۈچۈن خەلىپىلىكنى ئۇنىڭغا، ئۇنىڭدىن كېيىن ئۆمەر ئىبنى خەتتاب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇغا، ئۇنىڭدىن كېيىن ئوسمان ئىبنى ئەففان رەزىيەللاھۇ ئەنھۇغا، ئۇنىڭدىن كېيىن ئەلى ئىبنى ئەبى تالىب رەزىيەللاھۇ ئەنھۇغا ئىسپاتلايمىز. ئۇلار توغرا يولدا بولغۇچى خەلىپىلەردۇر، ھىدايەت قىلىنغان يولباشچىلاردۇر.
95. رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم تىلغا ئىلىپ، جەننەت بىلەن خوش-خەۋەر بەرگەن ئون ساھابىگە رەسۇلۇللاھ سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەم گۇۋاھلىق بەرگەنلىكى ۋە ئۇنىڭ سۆزىنىڭ راست ئىكەنلىكىگە ئاساسەن ئۇلارغا جەننەت بىلەن گۇۋاھلىق بېرىمىز. ئۇلار: ئەبۇ بەكرى، ئۆمەر ئىبنى خەتتاب، ئوسمان ئىبنى ئەففان، ئەلى ئىبنى ئەبى تالىب، تەلھە ئىبنى ئۇبەيدۇللاھ، زۇبەير ئىبنى ئەۋۋام، سەئد ئىبنى ئەبى ۋاققاس، سەئيد ئىبنى زەيد، ئابدۇرراھمان ئىبنى ئەۋف، بۇ ئۈممەتنىڭ ئىشەنچىلىك كىشىسى بولغان ئەبۇ ئۇبەيدە ئبنى جەرراھ قاتارلىقلار، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ھەممىسىدىن رازى بولسۇن!
96. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ساھابىلىرى، بارلىق يامان، قەبىھ ئىشلاردىن پاك بولغان ئاياللىرى ۋە ئەۋلادلىرى ھەققىدە ياخشى سۆز قىلغان ئادەم مۇناپىقلىقتىن ساقلانغان بولىدۇ.
97. ئېلگىركى سەلەف ئالىملىىرى ۋە ئۇلاردىن كېيىنكى كەلگەن –ياخشى ئىشلارنى قىلىغۇچى ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋە سەلەف سالىھىن ئالىملارنىڭ ئىش-ئىزلىرىغا ئەگەشگۈچى، فىقھى ۋە ئىلىم ئەھلى بولغان- ئۇلارنىڭ ئەگەشگۈچىلىرى ياخشى سۆزلەر بىلەن تىلغا ئىلىنىدۇ، ئۇلارنى يامان سۆزلەر بىلەن تىلغا ئالغان ئادەم توغرا يولنىڭ باشقىسىدا بولغان بولىدۇ.

داۋامى بار .

پەيغەمبەرلەرنىڭ ئەۋلىيالاردىن (يەنى ئاللاھنىڭ بەندىلىرىدن بولغان دوستلىرىدىن) ئەۋزەل ئىكەنلىكى توغرىسىدا

98. ئەۋلىيالاردىن ھېچ بىرىنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالاملارنىڭ ھېچ بىرىدىن ئەۋزەل بىلمەيمىز، بىز: بىر پەيغەمبەر بارلىق ئەۋلىيالاردىن ئەۋزەلدۇر دەيمىز.
99. بىز ئەۋلىيالارنىڭ (قۇرئان ۋە ھەدىستە) بايان قىلىنغان كارامەتلىرىگە، ئۇلار توغرىسىدا ئىشەنچىلىك كىشلەردىن سەھىھ رىۋايەت قىلىنغان رىۋايەتلەرگە ئىمان ئېيتىمىز.

قىيامەتنىڭ ئالامەتلىرىگە ئىمان ئېيتىش توغرىسىدا

100. بىز دەججالنىڭ چىقىشى، ئىيسا ئەلەيھىسسالامنىڭ ئاسماندىن چۈشۈشى (ۋە باشقىلاردىن) ئىبارەت قىيامەتنىڭ ئالامەتلىرىگە ئىمان ئېيتىمىز، كۈننىڭ غەربتىن چىقىدىغانلىقىغا ۋە (قىيامەت يېقىنلاشقاندا) بىر تۈرلۈك ھايۋاننىڭ (ئاللاھ خالىغان) جايدىن چىقىدىغانلىقىغا ئىمان ئېيتىمىز.
101. بىز ھېچ بىر كاھىننى (داخاننى)، ھېچ بىر رەمبالنى (پالچىنى) تەسقىتلىمايمىز. قۇرئان، سۈننەت ۋە ئۈممەتنىڭ ئىجماسىغا خىلاپ بولغان بىرەر نەرسىنى داۋا قىلغان ئادەمنىمۇ تەستىقلىمايمىز.
102. بىز جامائەتنى لازىم تۇتۇشنى ھەق ۋە توغرا، بۆلۈنۈشنى ھەقتىن چەتنەش ۋە ئازابقا دۇچار بولۇش دەپ قارايمىز.

ئاللاھنىڭ نەزىرىدە مەقبۇل دىن ئىسلام دىنى ئىكەنلىكى توغرىسىدا

103. ئاللاھنىڭ يەر يۈزىدىكى ۋە ئاسماندىكى دىنى بىردۇر، ئۇ بولسىمۇ ئىسلام دىنىدۇر. ئاللاھ تائالا مۇنداق دەيدۇ: ‹‹ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ نەزىرىدە مەقبۇل دىن ئىسلام (دىنى)دۇر››(ئال ئىمران سۈرىسى 19-ئايەتنىڭ بىر قىسمى). ئاللاھ تائالا يەنە مۇنداق دەيدۇ: ‹‹ئىسلام دىننى سىلەرنىڭ دىنىڭلار بولۇشقا تاللىدىم››(مائىدە سۈرىسى 3-ئايەتنىڭ بىر قىسمى).

دىننىڭ مۆتىدىل ئىكەنلىكى توغرىسىدا

104. ئاللاھنىڭ دىنى ھەددىدىن ئاشۇرۋىتىش بىلەن سەل قاراش ئوتتۇرىسىدىكى، (ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرىنى مەخلۇقاتلارنىڭ سۈپەتلىرىگە) ئوخشىتىش بىلەن (ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرىنى) بىكار قىلىش ئارىسىدىكى (يەنى ئاللاھنى سۈپەتلىرىنى مەخلۇقاتلارنىڭ سۈپەتلىرىگىمۇ ئوخشاتمايدىغان، ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرىنى ئىنكارمۇ قىلمايدىغان، ئاللاھنىڭ سۈپەتلىرىنى ئۆزىگە لايىق بولغان سۈپەتتە دەپ قارايدىغان)، بەندىنى ئىشلىرىدا مۇتلەق مەجبۇرى دەپ قاراش بىلەن مۇتلەق ئىختىيارى دەپ قاراش ئارىسىدىكى (يەنى بەندە مۇتلەق مەجبۇرىمۇ ئەمەس، مۇتلەق ئىختىيارىمۇ ئەمەس، ئاللاھ ئۇنى تەكلىپ قىلغان ئىشلاردا ئاللاھ ئۇنىڭغا ئاتا قىلغان كۈچ قۇۋۋەت ۋە ئىمكانىيەتلەر ئىچىدە قىسمەن ئىختىيارلىققا ئىگە بولۇپ، بۇ ئىختىيارلىقمۇ ئاللاھنىڭ ئىرادىسى ئىچىدە بولىدۇ دەپ قارايدىغان)،  (ئاللاھنىڭ ئازابىدىن) خاتىرجەم بولۇش بىلەن (ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن) ئۈمۈدسىزلىنىش ئارىسىدىكى (يەنى ئاللاھنىڭ ئازابىدىن خاتىرجەم بولۇپمۇ كەتمەيدىغان، ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدسىزلىنپمۇ كەتمەيدىغان) بىر دىندۇر.
105. بۇلار (بۇ كىتاپچىدە بايان قىلىنغان مەزمۇنلار) بىزنىڭ دىنىمىزدۇر، ئاشكارا ۋە يۇشۇرۇن (ئەمەل قىلىدىغان) ئىتقادىمىزدۇر. بىز تىلغا ئېلىپ ئۆتكەن ۋە بايان قىلغانلىرىمىزغا قارشىلىق قىلغۇچىلاردىن يىراق بولۇپ، ئاللاھقا يۈزلىنىمىز.
  
بىز ئاللاھتىن بىزنى ئىمان ئۈستىدە مۇستەھكەم قىلىشنى، ئىمان بىلەن ۋاپات تاپتۇرۇشنى، ئىختىلاپ قىلغۇچى ھاۋايى ھەۋەسلەردىن ۋە بۆلۈنۈشكە سەۋەب بولىدىغان كۆز قاراشلاردىن، ئەھلى سۈننە ۋەلجامائە بىلەن ئىختىلاپ قىلىشىپ، گۇمراھلىققا دۇچار بولغان مۇشەببىھە(ئاللاھنى ئىسىم ۋە سۈپەتلىرىدە مەخلۇقاتلارغا ئوخشاتقۇچىلار)، مۇئتەزىلە، جۇھەمىييە، جەبەرىييە، قەدەرىييە قاتارلىقلاغا ئوخشاش ھالاك بولغۇچى مەزھەبلەردىن ساقلىشىنى سورايمىز. بىز ئۇلاردىن ئادا جۇدامىز، ئۇلار بىزنىڭ نەزىرىمىزدە گۇمراھ بولغۇچى ۋە ھالاك بولغۇچىلاردۇر. ئاللاھ ساقلىغۇچى ۋە تەۋپىق ھىدايەت قىلىغۇچىدۇر.

   (بۇ كىتابتىكى بىز  دېگەن سۆزلەرنىڭ ھەممىسى ئەھلى سۈننە ۋەلجامائەنى كۆرسىتىدۇ، قىسمەن جايلاردا ئىمام تەھاۋى ئۆزى توغرا دەپ قارىغان جايلارنىمۇ ئەھلى سۈننە ۋەلجامائەگە نىسبەت بەرگەن. توغرا چۈشىنىشىڭىزلارنى ئۈمىد قىلىمەن).
   ئاللاھنىڭ ئىلتىپاتى ۋە ياردىمى بىلەن ئاخىرى بۇ كىتابچە تەرجىمە قىلىنىپ بولدى. تەرجىمە ۋە كومپىيۇتىرغا ئۇرۇش جەريانىدا مەندىن سادىر بولغان خاتالىقلارنى ئاللاھنىڭ  كەچۈرۈشىنى تىلەيمەن.